هوش، استعداد و علاقه
وقتی از موفقیت فرزندان صحبت میکنیم، اغلب ذهن والدین سریع به سمت نمرههای مدرسه یا رتبهی کنکور میرود. اما واقعیت این است که موفقیت فقط در درس خلاصه نمیشود؛ بلکه ترکیبی از سه عامل کلیدی است که در ادامه توضیح می دهیم.
هوش؛ توانایی یادگیری و حل مسئله
هوش در روانشناسی بهطور کلی به توانایی یادگیری، درک روابط، حل مسئله و سازگاری با شرایط جدید گفته میشود. به بیان ساده، هوش همان ابزاری است که انسان با آن میتواند راهحلهای تازه برای چالشهای زندگی پیدا کند.
با این حال، باهوش بودن کودک بهتنهایی موفقیت او را تضمین نمیکند. پژوهشهای روانشناسی نشان دادهاند که بدون استعداد، علاقه و پشتکار، ظرفیتهای ذهنی به نتیجه نمیرسند.
همچنین نظریههای نوین، نگاه ما به هوش را گسترش دادهاند. نظریهی هوشهای چندگانه هاوارد گاردنر نشان میدهد انسانها تنها یک نوع هوش ندارند. انواعی چون هوش موسیقایی، بدنی-جنبشی، فضایی، میانفردی، درونفردی و طبیعتگرایانه وجود دارد. هر فرد میتواند در نوعی از این هوشها برجسته باشد.
به همین دلیل، شناخت نوع هوش غالب فرزندتان میتواند مسیر یادگیری و رشد او را متناسب با تواناییهای واقعیاش روشنتر کند. یکی از بهترین ابزارها برای این شناخت، آزمون هوش چندگانه گاردنر است.
استعداد؛ توانایی ویژه در یک زمینه مشخص
استعداد به معنای آمادگی درونی و توانایی طبیعی برای انجام بهتر یک کار خاص است. بعضی کودکان در ریاضیات یا علوم درخشاناند، برخی بهطور طبیعی توانایی هنری دارند، و برخی دیگر در برقراری ارتباط با دیگران برجستهاند.
استعداد مثل یک مسیر هموار است؛ اگر فرزندتان در آن حرکت کند، سرعت رشدش چند برابر میشود. بهعنوان مثال:
- کودکی با استعداد نقاشی، با چند خط ساده میتواند طرحی زیبا خلق کند.
- کودکی با استعداد مکانیکی، بهسرعت میفهمد یک وسیله چگونه کار میکند.
- کودکی با استعداد ورزشی، حرکات پیچیده بدنی را راحتتر از دیگران یاد میگیرد.
شناخت و پرورش استعداد باعث میشود فرزندتان در مسیری که توانایی واقعی دارد بدرخشد، نه در مسیری که صرفاً دیگران انتظار دارند.
علاقه؛ سوخت حرکت
علاقه همان نیرویی است که باعث میشود انسان از مسیر خسته نشود. کافی است از خود یا فرزندتان بپرسید:
- چه کاری آنقدر جذاب است که هنگام انجامش گذر زمان را حس نمیکنید؟
- چه فعالیتی را حتی بدون پاداش حاضر به انجامش هستید؟
این همان علاقهای است که میتواند به زندگی معنا دهد. بدون علاقه، حتی با هوش و استعداد بالا، مسیر نیمهکاره رها میشود.
مثلث موفقیت
وقتی این سه عامل در کنار هم باشند، مثلث موفقیت شکل میگیرد:
- هوش مسیر را نشان میدهد.
- استعداد سرعت حرکت را بالا میبرد.
- علاقه انرژی ادامه دادن را تأمین میکند.
قدم بعدی چیست؟
هر کودک ترکیب متفاوتی از این سه عامل را دارد. برای اینکه بدانید فرزندتان در کدام زمینه هوش و توانایی بیشتری دارد، میتوانید از یک ابزار علمی کمک بگیرید. آزمون هوش چندگانه گاردنر به شما نشان میدهد که فرزندتان در کدام نوع هوش قویتر است و چگونه میتواند استعدادهای خود را بهتر شکوفا کند.
پس همین حالا تست گاردنر را انجام دهید و اولین گام در کشف تواناییهای واقعی خود یا فرزندتان را بردارید.